20 listopada 2017. imieniny: Edyta, Edmund, Anatol
Czcionka:   A+ A-
kontrast
  
  
Środowisko przyrodnicze
Ukształtowanie powierzchni
Pod względem fizyczno - geograficznym gmina Poświętne leży w obrębie mezoregionu zwanego Równiną Wołomińską będącą częścią Niziny Środkowomazowieckiej.
Rzeźba powierzchni badanego obszaru ukształtowana została w wyniku działania lodowca, wód polodowcowych i rzecznych.
Nieustannie natomiast przebiega proces wyrównywania powierzchni związany z destrukcyjnym oddziaływaniem czynników atmosferycznych i szaty roślinnych oraz działalnością gospodarczą człowieka. Dlatego obszar gminy stanowi płaską równinę o różnicach wysokości nieprzekraczających 3 m na długości 750 m w linii prostej.
Rzeźba terenu gminy jest bardzo słabo zróżnicowana. Jest to równina o prawie płaskiej powierzchni, lekko nachylona w kierunku północno - zachodnim. Przeważająca część terenu położona jest na wysokości 100-120 m npm. Maksymalna wysokość 132,5 m nad poziomem morza znajduje się w południowej - wschodniej części gminy na terenie wsi Helenów. Najniższe wysokości bezwzględne około 100 m występują przy granicy północno-zachodniej we wsi Nadbiel. Największa deniwelacja wynosi więc 32,5 m.
Budowa geologiczna
Rzeźba terenu gminy Poświętne jest wynikiem czynników rzeźbotwórczych z okresu zlodowacenia środkowopolskiego oraz procesów niszczących wyniosłości terenu z okresu zlodowacenia północnopolskiego (bałtyckiego). Obszar gminy znalazł się w zasięgu stadiału Warty zlodowacenia środkowopolskiego. Z tego okresu pochodzi występująca na tym obszarze glina zwałowa. Obszar gminy pokrywają utwory zlodowacenia środkowopolskiego w postaci piasków wodnolodowcowych o szczególnej formie akumulacji w postaci łagodnie pochylonych płaszczyzn. Znaczna część piasków została przewiana tak, że tworzą one bardzo nieznaczne wyniesienia. Ciągi piaszczystych wyniesień występują na północ od Kolna oraz między Wólką Dąbrowicką a Międzylesiem.
Gmina Poświętne znajdowała się pod wpływem działalności erozyjnej i akumulacyjnej wód topniejącego lodowca. W okresie zlodowacenia bałtyckiego zachodziły silne procesy niszczące powierzchnię wysoczyzny morenowej, powodujące obniżenie wzniesień, łagodzenie stoków, wypełnianie obniżeń.
Stosunkowo duże powierzchnie zajmują utwory współczesne. Są to przeważnie mady, torfy i piaski rzeczne, częściowo zabagnione, gdyż towarzyszą głównie dolinom rzek.
Obszar gminy położony jest w obrębie dwóch jednostek morfologicznych: równin erozyjno - akumulacyjnych i wysoczyzny polodowcowej. Równiny erozyjno - akumulacyjne występują na przeważającej części obszaru gminy. Są to silnie zniszczone powierzchnie wysoczyzny polodowcowej, zrównane w wyniku erozji i akumulacji wód topniejącego lodowca. Wysoczyzna polodowcowa występuje we wschodniej części gminy. Charakteryzuje się rzeźbą lekko falistą, o niewielkich spadkach. Niewielkim urozmaiceniem równinnej, monotonnej rzeźby są wydmy, doliny rzek, dolinki boczne i obniżenia terenu. Wydmy występują w formie wałów lub wydm parabolicznych, miejscami bardzo dobrze wykształconych, o wysokościach względnych do 15 m i spadkach do 15 %, lokalnie ponad 25%. W sąsiedztwie wydm występują pola piasków przewianych, o niewielkich i nierównych powierzchniach oraz zagłębienia deflacyjne o głębokości do 2 m.
Obszar gminy porozcinany jest gęstą siecią dolinną, którą tworzą doliny rzek: Rządzy, Czarnej, Dobrzychy, Górznika oraz innych licznych cieków. Doliny rzeki Rządzy i Czarnej są szerokie (1-1,5 km) i zabagnione. Jedynie na odcinku od wschodniej granicy gminy do wsi Rojków dolina Rządzy jest wąska, z licznymi zakolami powstałymi na skutek meandrowania rzeki. Doliny Dobrzychy i Górznika osiągają maksymalną szerokość 200 - 300 m. Licznie występują zagłębienia bezodpływowe, podmokłe i zabagnione.
Gleby
Utwory powierzchniowe, z których wykształciły się gleby na terenie gminy Poświętne pochodzą przede wszystkim z młodszych faz zlodowacenia środkowopolskiego. Wykształciły się głównie z piasków i glin zwałowych. Gliny zwałowe przeważają w części południowo - zachodniej gminy. W powierzchniowych warstwach wykazują one duży stopień spiaszczenia, przechodząc głębiej w piaski naglinowe i piaski całkowite. Większość jednak badanego obszaru zajmują gleby wytworzone z piasków.
W gruntach ornych gminy wydzielono gleby murszaste, pseudobielicowe, brunatne wyługowane, czarne ziemie oraz mady. Udział procentowy poszczególnych gleb w stosunku do gruntów ornych przedstawiono poniżej.
  • Murszaste - 38,8%
  • Pseudobielicowe - 25,6%a
  • Brunatne wyługowane - 23,5%
  • Czarne ziemie - 8,4%
  • Mady - 3,7%

Największym udziałem charakteryzują się gleby murszaste, występujące na terenie całej gminy. Wytworzyły się one z piasków słabo gliniastych, płytko przechodzących w piasek luźny. Są to gleby bardzo lekkie i łatwe do uprawy mechanicznej. Zawartość próchnicy w warstwie uprawowej waha się od 2 do 4,5 % i jest uzależniona od nawożenia organicznego. Gleby murszaste mimo lekkiego składu mechanicznego i łatwo przepuszczalnego podłoża (piasek luźny) są w większości okresowo podmokłe z uwagi na występowanie w obniżeniach terenowych o stosunkowo niskim poziomie wody gruntowej.
Pozostałe rodzaje gleb charakteryzują się podobnymi właściwościami, gdyż wykształciły się przeważnie z tych samych lub podobnych utworów, a mianowicie piasków słabo gliniastych, piasków luźnych lub gliny lekkiej odgórnie spiaszczonej. Zawartość próchnicy waha się w zależności od rodzaju gleby od 1 do 4,5 %. Gleby te mają najczęściej odczyn kwaśny. Są w większości bezstrukturalne, łatwo przewiewne i łatwo przepuszczalne, bardzo lekkie i równie łatwe do uprawy mechanicznej. Zmienne stosunki wodne tych gleb zależą do ilości opadów. Z punktu widzenia potrzeb gospodarki rolnej ważniejsze staje się wartość użytkowa gleb określona poprzez ich bonitację, czyli klasyfikację pod względem przydatności rolniczej, ustalana na podstawie właściwości przyrodniczych i agrotechnicznych, oddzielnie dla gruntów ornych i użytków zielonych. Z analizy danych statystycznych wynika, że na terenie gminy nie występują gleby I, II i IIIa klasy bonitacyjnej, zaś do klasy IIIb zaliczono tylko 0,1 % powierzchni gruntów ornych.
Oceniając właściwości gleb pod uprawę mechaniczną należy stwierdzić, że w gruntach ornych gminy przeważają gleby bardzo lekkie i lekkie do uprawy. W warstwie uprawnej tych gleb występują przede wszystkim piaski gliniaste lekkie, piaski słabo gliniaste i piaski luźne. Najwięcej jest gleb słabych i bardzo słabych (klasa V - 41% i klasa VI - 43%)
Wody powierzchniowe
Około 55 % obszaru gminy Poświętne leży w zasięgu zlewni rzeki Rządzy, cieku III rzędu sieci rzecznej. Rzeka Rządza jest lewostronnym dopływem Narwi - Jeziora Zegrzyńskiego, do której uchodzi w miejscowości Załubice Stare, poniżej połączenia koryt Narwi i Bugu. Całkowita długość rzeki wynosi 66,5 km. Powierzchnia zlewni rzeki wynosi 466,5 km2. Swój początek bierze w okolicach miejscowości Chróście. Wpływa na teren gminy we wschodniej części wsi Turze i do Rojkowa. Płynie wąską doliną, silnie meandrując z południowego-wschodu na północny-zachód i wraz z licznymi dopływami odwadnia tereny wschodnie i północne gminy. Płynie przez tereny użytkowane rolniczo oraz kompleksy leśne. W głównej mierze dolinę Rządzy pokrywają użytki zielone (łąki i pastwiska), poprzecinana jest również szeregiem kanałów odwadniających.
Pozostały obszar odwadniany jest przez rzekę Czarną (ciek IV rzędu sieci rzecznej) płynącą do Kanału Żerańskiego. Przepływa przez południowo-zachodnie tereny gminy. Płynie szeroką, zabagnioną doliną. Obie rzeki płyną względem siebie prawie równolegle. Poza tym nadmiar wód powierzchniowych odprowadzany jest znaczną ilością rowów odwadniających.
Rzeka Rządza w ostatnim roku badawczym tj. w 2000 roku, w górnym odcinku prowadziła wody pozaklasowe, o czym zadecydowało miano coli. Parametry fizyko-chemiczne odpowiadały najwyższej II klasie czystości. Płynąc w kierunku Jeziora Zegrzyńskiego jej stan poprawia się i już od około 15 km osiąga III klasę czystości. Pozostałe parametry kształtują się różnie, ale żaden z nich nie przekracza wartości dopuszczalnej ustalonej dla III klasy czystości. Rządza w latach 1979, 1984, 1990, 1995, 2000 była badana zawsze na odcinku ujściowym - w punkcie tym nie stwierdzono tendencji zmiany jakości wody w czasie. Na terenie zlewni Rządzy zlokalizowanych jest 6 zakładów, które odprowadzają ścieki. Cztery znajdują się w powiecie mińskim (gmina Jakubów, Stanisławów i dwa w gminie Dobre) oraz dwa w powiecie wołomińskim - w Tłuszczu.
Podobna sytuacja w zakresie stanu czystości posiada rzeka Czarna. Prowadzi ona wody pozaklasowe, tzn. nie odpowiadają nawet normom klasy III, tak w kryterium biologicznym, jak i chemicznym. Do rzeki odprowadzane są ścieki z czterech zakładów, żaden nie jest zlokalizowany na terenie gminy Poświętne (wszystkie zlokalizowane są na terenie powiatu wołomińskiego - jeden w Markach, dwa w Kobyłce, jeden w Wołominie). Opisany stan jest konsekwencją stanu zanieczyszczenia całej zlewni powyżej Siedlec i tylko w niewielkim stopniu uległ w ostatnim czasie poprawie po modernizacji i rozbudowie miejskiej oczyszczalni ścieków i podczyszczalni wód deszczowych na rowie Strzała.
W gminie Poświętne nie odnotowano zanieczyszczenia wód podziemnych pochodzącego z działalności gospodarczej i bytowania ludności. Odnotowywane lokalnie niekorzystne parametry użytkowe wody (np. wysoka barwa, żelazo, mangan) mają pochodzenie naturalne.
Poziom wód gruntowych występuje stosunkowo płytko, bo już na głębokości 0,5-2,5 m. Z tym, że wyróżnia się tu dwa obszary o podobnej głębokości zalegania wody. Jeden obejmuje doliny rzek i zagłębienia terenowe, gdzie woda gruntowa zalega na głębokości od 0,5 do 1,5 m. Na nieco wyniesionych częściach terenu w stosunku do wspomnianych dolin poziom wody gruntowej występuje głębiej, bo od 1,5 do 2,5 m. Wahania poziomu wody gruntowej w ciągu roku są dosyć znaczne, wynoszą bowiem od 0,5 do 1,5 m i są zależne od ilości opadów atmosferycznych.
Wody gruntowe zalegające blisko powierzchni powodują występowanie podmokłości i zabagnień, tak bardzo typowych dla doliny Rządzy i Czarnej.
Wody podziemne
Pod względem hydrogeologicznym, obszar gminy Poświętne położony jest w Podregionie Środkowomazowieckim. Na jej terenie istnieją dwa zasadnicze piętra wodonośne: czwartorzędowe i trzeciorzędowe. W związku z tym, że utwory trzeciorzędowe zalegają na dużych głębokościach, a jej wody charakteryzują się zwiększoną zawartością związków żelaza i manganu, na terenie gminy Poświętne brak jest studni ujmujących wody z tej warstwy.
W piętrze czwartorzędowym występuje jeden poziom wodonośny – w utworach plejstocenu. W poziomie plejstocenu występują dwie warstwy wodonośne. Pierwsza z nich, stwierdzona licznymi studniami kopanymi, utrzymuje się w przypowierzchniowych piaskach, leżących na glinach zwałowych. Warstwa ta zasilana jest wodami z opadów atmosferycznych drogą bezpośredniej infiltracji. Wody występujące w tej warstwie mają zwierciadło swobodne, stabilizujące się na głębokości około 1-4 m poniżej powierzchni terenu.
Następna warstwa wodonośna, w zależności od terenu, występuje na głębokości od 14 do 36 m poniżej powierzchni terenu. Warstwa ta zbudowana z piasków drobno i średnioziarnistych. Dobrą izolacją poziomu wodonośnego charakteryzują się tereny północnej części gminy, położone w zlewni Rządzy. Brakiem izolacji pierwszego użytkowego poziomu wodonośnego charakteryzuje się niewielki obszar w obniżeniach terenu, pod użytkami zielonymi.
Na terenie gminy znajdują się ujęcia wód głębinowych warstwy czwartorzędowej:
  • Poświętne (5 ujęć)
  • Międzyleś (2 ujęcia)
  • Ręczaje Polskie
  • Nowe Ręczaje
  • Wólka Dąbrowicka

Na terenie gminy Poświętne występują liczne studnie kopane o głębokości od 1 m do 6 m poniżej terenu w zależności od występowania wód gruntowych. Studnie te ujmują wody z przypowierzchniowych piasków akumulacji lodowcowej. Zwierciadło wody w tej warstwie jest swobodne, a głębokość jego występowania jest ściśle związana z opadami atmosferycznymi. Skład bakteriologiczny pobieranej wody ze studni kopanych budzi poważne zastrzeżenia.
W celu ochrony wód podziemnych w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego wyznaczono główne zbiorniki wód podziemnych (GZWP), które swoim zasięgiem obejmują  tereny gminy Poświetne. Ich zasięg przestrzenny oraz strefy ochronne wyznaczono w planie województwa na mapie nr 6 „Zasoby i jakość wód”. Podstawowym czynnikiem ochrony zbiorników wód podziemnych jest racjonalizacja poboru wód oraz właściwe zagospodarowanie powierzchni (szczególnie wskazane użytkowanie leśne).
Kopaliny
Jedynym bogactwem mineralnym gminy jest kruszywo budowlane - złoża piasku. Większe jego kompleksy występują w Nadbieli, w części środkowej gminy między Choinami a Poświętnem, a także w części południowo-zachodniej między Zabrańcem a Krubkami-Górkami.
Klimat
Warunki klimatyczne gminy Poświętne odznaczają się przejściowością i zmiennością w zależności od napływu różnego typu mas powietrza. Charakteryzują się też dużą zmiennością w poszczególnych latach, w wyniku czego występować mogą mroźne i suche lub ciepłe i wilgotne zimy oraz ciepłe i suche lub chłodne i wilgotne lata. Gmina leży na obszarze dzielnicy wschodniej (podlaskiej), którą cechuje przewaga wpływów kontynentalnych i dlatego amplitudy temperatur są tu większe od przeciętnych w Polsce.
Okres wegetacyjny jest dostatecznie długi i trwa powyżej 200 dni. Roczna suma opadów kształtuje się poniżej średniej krajowej, a mianowicie od 500 do 600 mm. Najwięcej opadów otrzymuje gmina w miesiącach letnich: czerwiec, lipiec, sierpień (ponad 70 mm). Najniższe sumy opadów charakterystyczne są dla miesięcy zimowych i wiosennych (poniżej 40 mm). W gminie przeważają wiatry zachodnie.
Równinna, mało zróżnicowana, pozbawiona większych skłonów (zwłaszcza o południowej wystawie) rzeźba terenu powoduje, że gmina posiada niezbyt korzystne nasłonecznienie i warunki termiczne. Dosyć znaczne są wahania i spadki temperatur w ciągu doby. W związku z płytkim zaleganiem wody gruntowej w obniżeniach występuje większa wilgotność względna powietrza. Ma to również wpływ na częste występowanie mgły.
Podsumowując należy stwierdzić, że klimat obszaru będącego w granicach gminy Poświstne jest zróżnicowany chociażby z powodu występowania mokradeł, dolin rzecznych czy obszarów leśnych posiadających na pewno swój własny mikroklimat.
Szata roślinna
Lasy w gminie Poświętne zajmują około 2100 ha, stanowi to około 21% ogólnej powierzchni gminy. Lesistość gminy jest trochę niższa od średniej w województwie. Według rocznika statystycznego województwa mazowieckiego za rok 2003 lasy i grunty leśne zajmujowały 28 % jej powierzchni. Największe kompleksy leśne są położone głównie we wschodniej i zachodniej części gminy tj. na wschód od Wólki Dąbrowickiej, pod Helenowem, pomiędzy Nowymi Ręczajami a Choinami oraz na zachód od miejscowości Nowe Ręczaje. Negatywną cechą struktury przestrzennej lasów gminy jest znaczny stopień izolacji niektórych kompleksów leśnych położonych w zachodniej i środkowej części gminy. Zaś w rejonie Helenowa i Wólki Dąbrowickiej lasy te stanowią północno-zachodni fragment rozległych kompleksów leśnych położonych w sąsiednich gminach: Strachówka i Stanisławów. Należy zaznaczyć, iż lasy uroczyska "Klucz Ręczajski" położone w zachodniej części gminy należą do lasów ochronnych i pełnią funkcję lasów glebochronnych. Obok lasów ważnym elementem środowiska przyrodniczego są zadrzewienia śródpolne oraz zarośla łęgowe, które są pozostałością po nadrzecznych łęgów olszowo-jesionowych. W przeciwieństwie do lasów łęgowych, trwałe użytki zielone zajmują w gminie znaczne obszary. Lokalnie, zwłaszcza w dolinie rzeki Rządzy, znajdują się wtórne zabagnienia. Gdzieniegdzie występują jeszcze płaty torfowisk niskich.
Na terenie gminy istnieją dwa parki dworskie w Nowym Cygowie oraz Krubkach – Górkach, a także park wiejski w Poswiętnem.
Obiekty i obszary przyrodnicze chronione
Gmina Poświętne znajduje się poza systemem przyrodniczym obszarów chronionych. W obszarze gminy nie występują parki narodowe, parki krajobrazowe, ani obszar chronionego krajobrazu. Brak jest rezerwatów przyrody. Jedyną występującą formą ochrony przyrody są pomniki przyrody. Są to dwa dęby szypułkowe w parku zabytkowym we wsi Krubki Górki, dąb szypułkowy we wsi Laskowizna i lipa drobnolistna we wsi Czubajowizna. Nie oznacza to jednak, że na terenie gminy nie występują obszary cenne przyrodniczo. Zaliczyć do nich należy przede wszystkim bagno Feliksów charakteryzujące się bogata fauną, jak również doliny rzeki Rządzy i Czarnej.
  
Urząd Gminy tel. +48 25 752-03-80
+48 25 752-03-90
sekretariat@ugposwietne.pl
Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Poświętne

<<   Listopad   >>
NiPoWtŚrCzPtSo
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30

MAPA SERWISU
STATYSTYKA

URZĄD Gminy Poświętne

ul. Krótka 1, 05-326 Poświętne
tel: (tel. +48 25 752-03-80, +48 25 752-03-90
sekretariat@ugposwietne.pl

GODZINY URZĘDOWANIA

poniedziałek, środa, czwartek, piątek    7:30 - 15:00
wtorek       7:30 - 17:30